De boeren staan kwaad op straat. Terecht, er wordt hard gewerkt en amper verdiend, en ze worden langs alle kanten in de tang genomen. Boer.inn.en worden overspoeld door een zee aan complexe regels, er is weinig rechtszekerheid en respect, zelden een correcte vergoeding voor het werk, nauwelijks toegang tot grond en betutteling aan honderd per uur.
Maar in hun protest is het opletten dat ze zich niet voor de verkeerde kar laten spannen. De agro-industrie werpt zich op als de verdediger van de boer, maar heeft er alle belang bij dat de boer massaal goedkope grondstoffen kan blijven leveren. Dat gaat in tegen de belangen van de boeren. En tegen het belang van een zorgzame maatschappij.
Ook politici struikelen vandaag over elkaar om in de natuur- en milieuwetgeving te hakken. En zo wordt de discussie over de toekomst van landbouw helaas té sterk omgebogen tot een valse tegenstelling tussen landbouw en natuur. Ook daar zijn de boeren bij uitbreiding onze hele samenleving absoluut niet meer geholpen. Hoewel ze maar een deel van de realiteit weergeeft (enkel voor herbevestigd agrarisch gebied), maakt onderstaande grafiek de trend wel duidelijk: natuur en landbouw zijn niet elkaars bedreiging, dat wordt alleen zo geframed (bron: Leo Van Broeck, voormalig Vlaams Bouwmeester).
De fundamentele eis, namelijk bestaanszekerheid voor de boer.in, blijft hierdoor niet alleen onbeantwoord; hij wordt actief ondermijnd. Een ander landbouw- en voedselbeleid dringt zich op: één dat het samengaan van boer.in, gezond voedsel, voedselsoevereiniteit én de omgeving echt centraal stelt, zowel in Vlaanderen als elders. Dat vraagt een fundamentele en brede maatschappelijk dialoog. En daarbij wordt de wetenschap te vaak genegeerd en ontbreekt het ons aan creatieve verbeeldingskracht.
Toch zijn er heel wat spelers die een belangrijke hefboom in handen hebben. Denk maar aan scholen, universiteiten, ziekenhuizen, grote bedrijven. Hoeveel maaltijden worden daar niet elke dag uitgeschept in kantines en restaurants? Als daar al vaker gekozen zou worden voor lokaal en ecologisch geteelde producten, rechtstreeks van bij de buur-boer aan een eerlijke prijs, dan maken we een grote sprong in de goeie richting.
Intussen bijna vijf jaar proberen ook wij met onze werking lokaal een verschil te maken. Door dit verhaal te brengen, maar vooral ook door in onze winkel Bokaal systematisch te kiezen voor producten van boeren uit de streek. Te kiezen voor eco- en biologisch. Te kiezen voor een eerlijke prijs en een korte keten.
We vinden het dan ook enorm belangrijk om jullie via deze weg rechtstreeks de stem te laten horen van onze boeren. Jens, Thijs en Nils zijn onze drie voornaamste boeren-leveranciers, en zij brengen hier hun verhaal en visie op de boerenprotesten. Lees je mee?
Jens Mouton – De Koolmees
Boerenprotest…
Dat het zo lang uitbleef, dat verwonderde mij. Want het zit erg diep. Maar oplossingen, die zullen er vanuit het beleid niet komen. Symbolische oplossingen, en kleine toegiften om landbouwers te sussen, die wél. Als we lang genoeg wachten lossen boerenprotesten zich wel op, want eens het veld mag (!) en kan betreden worden, is er geen tijd meer om op de autostrade te gaan staan. Want zo braaf zijn de boeren dan weer wel, het kluwen aan regels waartegen ze zo hard protesteren, wordt braaf opgevolgd. In een droom verbeeld ik mij een protest van ongehoorzaamheid en het negeren van alle opgelegde absurde landbouwregels. Stel u voor, een Vlaamse koe zonder oormerken -da’s langer geleden dan eender welk protest! Jammer genoeg moet je zo’n verzet uitvoeren op individuele bedrijven, en sta je dan niet sterk met een troepenmacht aan tractoren, en wordt je niet gevoed door elkaars woede. Wat zou het uiteindelijk geven droom ik dan als er ongehoorzaam een jaartje wordt geboert zoals boeren het zelf willen, en we Europa een jaar de kans geven om nieuwe regels vanaf 0 op te trekken, te herbeginnen.
De ware bloedzuigers van de landbouw, zijn de hordes border-collies die de overheid in dienst heeft (met Europees geld dat voorzien is voor de boeren zelf), en waarmee de boeren als makke schapen door de wei gedreven worden, zonder zelf te beslissen waar ze mogen lopen. Waarom moeten ambtenaren opleggen hoe er aan landbouw kan gedaan worden? Waarom blijven we aanvaarden om speelbal te zijn van toeleveringsbedrijven die enkel omzet nastreven en die geen zier geven om duurzaamheid, enkel steeds stijgende jaaromzetten?
Wellicht zou onze eerste eis moeten zijn, om het kluwen aan wetgeving en regels duidelijk en uitvoerbaar te maken, toekomstperspectief te geven. Daarin slaagt niemand, perspectief geven, dat bestaat niet in de politiek. Regels zouden enkel extremiteiten mogen inperken, maar moeten arbeidsvrijheid geven. Ze moeten diegene die in een regelloze maatschappij de kantjes eraf zouden lopen, inperken en terugfluiten. Maar alle boeren die het goed voor hebben, die moeten de vrijheid krijgen om een duurzame weg zelf uit te stippelen. Dat moet op tafel komen, en dat eisen, zal niet lukken met een autostradeblokkade. De inzet is alvast niet dat er geen producten het distributiecentrum van Colruyt kunnen verlaten, of er vandaag geen buitenlandse import de haven kan verlaten, de inzet is hoeveel honger onze kinderen, kleinkinderen ooit zullen leiden als er geen verandering komt.
Een bezorgde insider – www.koolmees.be
Thijs en Stefanie – ’t Oostgoed
De boerenprotesten. We steunen ze en begrijpen ze. Wij zien het zo. Boeren zijn meegegaan in een door de overheid gestimuleerde visie van alsmaar groter en alsmaar meer produceren. Verstaanbaar. Nu zijn er problemen en denken ze er anders over. Van de voorgestelde oplossingen die op papier simpel lijken is er maar één de dupe en dat is de boer. En het is niet correct dat er zo van bovenaf met de voeten van boeren gerammeld kan worden. Dus dat de boeren van zich laten horen omdat ze een duidelijk en haalbaar beleid willen dat een duurzame toekomst op lange termijn voorziet, dat is niet meer dan logisch.
Wij als ’t Oostgoed kiezen voor een duurzaam landbouwmodel. Biologisch, korte keten, seizoensgebonden en een eerlijke prijs voor de boer die het harde werk doet en de risico’s neemt. Door voor korte keten te kiezen en onze groenten rechtstreeks aan de consument te verkopen, kunnen wij werken aan een eerlijke prijs. Het laat ook toe om in dialoog gaan en de achtergrond van een product te vertellen. Het landbouwmodel waar we voor kiezen is zeker geen evidentie en al zeker geen hobby zoals we helaas soms moeten horen. Het is wel een passie in een richting die we zelf gekozen hebben en waar we in geloven. Dus steun boeren door te kiezen voor lokaal en korte keten, want iedere aankoop maakt voor boeren die het zo aanpakken wel degelijk een verschil. We spreken uit ondervinding.
Groetjes, Thijs & Stefanie – www.oostgoed.be
Nils Mouton en familie – De Zwaluw
Zoals elke boer en ondernemer hebben wij ook onze individuele bekommernissen. Maar wanneer alle landbouwers die hebben, dan treft het huidige (gebrek aan) beleid de sector heel duidelijk! Voor de eerste keer voel ik me een boer, onder de boeren. Ook al proberen we het als biologische, extensieve boerderij anders te doen, ook wij voelen de regelgeving, minachting en prijzendruk sterk. Toch hebben we ook gemengde gevoelens bij de protesten. De focus op natuur als boeman en het gebrek aan visie, levert eerder winst op voor de agro-industrie en is een groot verlies voor de landbouwsector en de maatschappij tout court!
Dankzij onze winkel en het organiseren van onze jaarlijkse Lammetjesdag krijgen we heel veel respect van onze klanten en mensen uit de buurt. Daar doen we het voor! Maar bij elk bezoek van een controleur, en dat zijn er gemiddeld 4 per jaar – om de 2 maanden! – voelen we de vijandigheid ten opzichte van ons (werk).
Om een paar voorbeelden te geven: een controleur van milieu-inspectie vroeg me het ijkingsverslag van de watermeter. We gingen ten rade bij de Vlaamse Milieu Maatschappij. Daar vielen ze uit de lucht: “Zo’n verslag is helemaal niet van toepassing en bestaat niet”. Of twee dames van dierenwelzijn die als opmerking hadden dat er geen legnesten aanwezig waren bij de kippen, terwijl het een hele groep van hanen waren. Hoe bekwaam ben je dan voor zo een job als je niet het verschil kent tussen een hen en een haan? Maar wij moeten deze mensen wel telkens weer vriendelijk ontvangen in de hoop dat ze ons gunstig gezind zijn. Naast de controles bij ons op de boerderij zijn er ook administratieve regels waaraan we moeten voldoen, waar ook financiële gevolgen al te vaak op ons wachten. Slaap dan maar eens goed…
Het laatste jaar is mijn drive wat gaan liggen. Mijn biologisch bedrijf vraagt in de stal, op het land en in de portemonnee extra inspanningen. Als de (Europese) overheid de kaart van biologische landbouw trekt, dan verwacht ik daar ook ondersteuning en waardering voor, maar ik heb het gevoel dat ze ons gebruiken wanneer het hen goed uitkomt. Wanneer de overheid aan greenwashing wil doen. Of wanneer ze cijfers moeten voorleggen van echte duurzame landbouw. Het is moeilijk een verdienmodel uit te bouwen dat ons beloont voor het leveren van bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen, zoals waterkwaliteit, biodiversiteit, etc.
Ons landbouwsysteem streeft vandaag naar grootschaligheid, monocultuur, specialisatie,… onder groot jolijt van menig bank, voederfabriek, supermarkt,… en Boerenbond. Dat is moderne landbouw, nietwaar!? Maar dit model is achterhaald en botst serieus op economische, ecologische en sociale grenzen! De boer is geen boer-ondernemer, maar een industriële-lijfeigene geworden. Boeren zitten in een financiële wurggreep. Kunnen we deze boerenbetogingen aangrijpen om het landbouwsysteem en onze rol als landbouwer te herdenken en te veranderen?
Biologische landbouw heeft heel wat antwoorden op de huidige problematieken. Antwoorden die ook voldoende bewezen zijn en die ook ondersteund worden door verschillende wetenschappers (o.a. Joost Dessein in ‘De Wereld van Sofie’ op radio 1, Tessa Avermaete in De Afspraak op VRT), maar in de praktijk geen uitrol kennen. Biologische landbouw is echter economisch minder interessant: er is amper import en export, lokale verkoop met minder tussenpersonen, veel minder tot geen verpakkingen, … Daarom wil de overheid (en ook de grote speler: Boerenbond) liever zoveel mogelijk de boot af houden van de biologische en lokale landbouw.
Waarom, waarom, waarom… al die pesticiden en kunstmest gebruiken, onze omgeving vervuilen en de mensen verzieken, als het perfect zonder kan? Bovendien vraagt de productie van deze stoffen energie, uitstoot en transport. Vorige week werd de eerder constructieve afspraak rond reductie van pesticiden (cf. mechanische onkruidbestrijding) teruggedraaid om de gangbare boeren te sussen. Maar ze worden gesust door de macht van de agro-industrie die op hun kap (en op die van onze leefomgeving) groot geld verdient en blijft verdienen!
Onze toekomst is een natuurinclusieve landbouw, waarbij we de natuurgronden ook kunnen aanwenden. Dat doen wij al jaren en dat betreft een mooie samenwerking! Wat een zonde om Natuurpunt zo te belagen en daar de oplossing te gaan zoeken. Zo houdt men de aandacht af van de echte problemen in de landbouw.
Als we dit systeem aanhouden, dan moeten gangbare boeren begrijpen dat ze een speelbal zijn en blijven van de agro-industrie. Als boer heb je niks te zeggen, je wordt geleefd als een moderne slaaf. Er moet een revolutie komen om onze landbouwsector te redden van het huidige marktmodel! De toekomst hoort toe aan een landbouw waarbij eerlijke prijzen worden betaald voor de oogsten en waar de boer een actieve rol speelt in het herstel van de natuurlijke omgeving.
We steunen dan ook de petitie, gelanceerd door het Boerenforum. Ze stellen concrete oplossingen voor die een verandering voor de landbouwsector voorop stellen:
1. Minimumprijzen voor onze producten.
Berekening van de faire productieprijs per product door een onafhankelijk orgaan, op basis van de arbeidskost, grondstof- en energieprijzen en juridisch afdwingbare opvolging van die prijs doorheen de tijd (per kwartaal/per maand).
2. Gelijk speelveld
Er worden geen producten verkocht in België die niet geproduceerd zijn volgens de Belgische of Europese kwaliteits- en milieunormen.
3. ALLE landbouwgronden in handen van boeren die voedsel produceren.
Een pachtcontract dat rechts- en loopbaanzekerheid garandeert. Een pachtwet in functie van voedselzekerheid zonder achterpoorten.
Onderteken de petitie en voer mee de druk op! https://www.petities.com/boerenprotest
Getekend, Nils Mouton en familie – Bioboerderij De Zwaluw – www.biodezwaluw.be
Gebeten om meer te lezen?
Wil je nog meer lezen over hoe we kunnen inzetten op een toekomstgerichte landbouw? Hieronder een lijstje leesvoer dat de laatste paar weken verscheen en het lezen waard is:
Boer en natuur, ze kunnen ook samenwerken (De Standaard)
Renaat Devreese (biologisch geitenhouder) op Radio 1
Elise Van Broeckhoven (Plukboerderij Grondig): landbouw gaat hand in hand met natuur
Esmeralde Borgo en Ingrid Pauwels (Voedsel Anders) in MO* Magazine
Bert Desomviele en Laure De Vroey (Bos+) in De Morgen
Landbouwers en middenveld eisen stem in overleg over toekomst van de landbouw
En de boer, hoe moet hij voort?
Laat radicaal rechts het boerenprotest niet kapen (DS, 31/01/2024)
We moeten de boeren niet sussen, maar écht helpen (14/02/2024)
Waar zijn de wetenschap en de verbeelding in het landbouwdebat (DM, 27/02/2024)
Ontmanteling natuur- en milieubeleid brengt onze landbouw geen stap verder – BOS+ (bosplus.be)
Grootouders voor het Klimaat: de landbouw die we nodig hebben